Keçən həftə Expo Təl Əviv sərgisində Azərbaycanın ərazisində yerləşən dünyada ən son yəhudi “shtetl” olan Qırmızı Qəsəbə ilə bağlı xüsusi interaktiv təqdimat keçirildi.
Azərbaycan Turizm Şurasının İsrail bazarının regional meneceri Fidan Axundzadə bəyan edib ki, İsrail Azərbaycan üçün niş bazardır, Bakı ilə Təl-Əviv arasında uçuşlar həftədə bir neçə dəfə Azərbaycan aviaşirkətləri ilə həyata keçirilir: “Azərbaycan qədim ölkədir və Şərqlə Qərbin kəsişməsindədir”. Şərqlə Qərbin bu birləşməsi Azərbaycanı xüsusi edən cəhətlərdən biridir.
Axundzadə vurğulayıb ki, Azərbaycanda əhalinin əksəriyyəti müsəlman olsa da, Azərbaycanda çoxlu xristian, yəhudi və başqa dinlərin nümayəndələri də yaşayır: “Bizim əcdadlarımız zərdüşti olub. Azərbaycan mədəniyyətində mətbəx kimi bir çox od simvolu var”.
O, qeyd edib ki, bu zərdüşti məbədlərindən bəziləri turistlərin ölkədə görməsi üçün qalıb: “Azərbaycan zərdüştiliklə tariximizə görə odlar yurdu kimi tanınır. Amma Bakı həm də Heydər Əliyev Mərkəzi kimi müasir muzeylərə malik şəhəridir. Bu binanın memarlığı məşhurdur”.
Axundzadə Azərbaycanın müxtəlif turistik yerləri ilə bağlı ətraflı məlumat verdikdən sonra Qubadakı Dağ Yəhudilərinin Muzeyinin direktoru İqor Şaulov Dağ Yəhudiləri Muzeyinə interaktiv ekskursiya etdi: “Bir tərəfdən yəhudi irsini görmək olar. Digər tərəfdən, siz Azərbaycan Respublikasında müxtəlif fəaliyyətlərdən həzz ala bilərsiniz. Qırmızı Qəsəbədə hələ də yeddi sinaqoq var. İki sinaqoq hələ də fəaliyyət göstərir”.
O qeyd edib ki, dünyada yeganə Dağ Yəhudilərinin Muzeyi olan Dağ Yəhudiləri Muzeyində Qırmızı Qəsəbədəki yəhudi icmasının tarixi ilə tanış olmaq olar: “Dağ Yəhudilərinin Muzeyi 1906-cı ildə tikilib, lakin saxlanılıb. Eyni daş və eyni tipli binanı saxladıq. O, həm sinaqoq, həm də muzey kimi fəaliyyət göstərir”.
Şaulovun sözlərinə görə, “Dağ Yəhudiləri Muzeyində Davud ulduzu olan Azərbaycan xalçası nümayiş etdirilir. Muzeydə həmçinin dağ yəhudilərinin musiqisi, dağ yəhudilərinin adət-ənənələri və Azərbaycan yəhudi tarixinin digər aspektlərinə dair sərgi də nümayiş etdirilir. Muzeyin bayramlarımıza, şənbələrimizə, toylarımıza və s. həsr olunmuş bir hissəsi var. Biz sizə Qusar şəhərində Nadir şahdan qorunan bir ravinin əsl hekayəsini göstəririk. Onların müqəddəs kitaba zərər vurduqlarını anlayanda bunun üçün üzr istədi. Bundan sonra o, öz xalqına Qusar şəhəri tərk etməyə və bir daha yəhudi icmasına toxunmamağa icazə verdi.” Bu, Qırmızı Qəsəbənin kökləridir, çünki yəhudilər orada yaşadıqları üçün ərazinin qorunduğunu başa düşdülər.
Dağ Yəhudiləri Muzeyinin yaydığı son press-relizdə Qırmızı Qəsəbənin Təl-Əviv Sərgisində keçirilən interaktiv nümayiş alqışlandı.
STMEGI Fondunun prezidenti German Zaxaryayev qeyd edib: “Bizim əcdadlarımızın inancına və irsinə sadiqliyimiz zamanın sınağına tab gətirdi, lakin indi xalqımızın əksəriyyəti ənənəvi yaşayış yerlərini, adət-ənənələrimizi, mədəniyyətimizi və xalqımızı tərk edib və buna görə dili qoruyub saxlamaq lazımdır. Ümid edirik ki, Qırmızı Qəsəbədə muzeyin, eləcə də yeşiva və mikvanın açılması icmanı gücləndirəcək, İsraildən və digər ölkələrdən turistlərin Qırmızı Qəsəbəyə cəlb olunmasına xidmət edəcək”.
Sərgidən sonra Tel-Əviv Universitetinin aspirantı Rafael Nəbizadə bildirib: “Azərbaycan pavilyonunda Azərbaycan Hava Yolları, Şahdağ turizm mərkəzi, Dağ Yəhudiləri Muzeyi və digər turizm şirkətlərinin nümayəndələri var. “Stend Azərbaycanın zəngin mədəniyyəti, tarixi və yəhudi irsi ilə tanış olan çoxsaylı ziyarətçiləri cəlb etdi”.
Onun sözlərinə görə, “Azərbaycana səfər edən israillilər sərfəli qiymətlərlə unikal mədəniyyət təcrübəsi əldə edə bilərlər. Əsrlər boyu Azərbaycan yəhudi icmasının məskəni olub, bu günümüzə qədər qorunub saxlanılıb. Bunun unikal nümunəsi İsraildən kənarda sıx yəhudi əhalisi olan yeganə icma olan Qırmızı Qəsəbədir”.

Mənbə: www.thej.ca